Zout en bloeddruk: hoeveel telt echt?

Dit is algemene informatie, geen medisch advies. Bespreek je bloedwaarden altijd met je huisarts.

1. 1

   Bloeddruk: minder zout verlaagt hem, vooral als hij al hoog is

   Een dosis-responsmeta-analyse van experimentele studies (Filippini e.a., Circulation 2021) vond een bijna lineair verband tussen natriuminname en systolische en diastolische bloeddruk over het hele bereik, ook bij mensen zonder hoge bloeddruk. Het effect was groter bij wie al een hogere bloeddruk had. In de CARDIA-SSBP-crossover (Gupta e.a., JAMA 2023, 213 volwassenen van 50 tot 75 jaar) was de systolische bloeddruk na een week laagnatriumdieet gemiddeld 8 mmHg lager dan na een week natriumrijk dieet, bij ongeveer 75% van de deelnemers, ook bij wie bloeddrukmedicatie nam. Elk dieet duurde maar een week, dus de studie zegt niets over de lange termijn.

2. 2

   Hart en vaten: duidelijk verband, maar harde trials ontbreken

   In een gepoolde analyse van 6 cohorten met 10.709 volwassenen en meerdere 24-uursurinecollecties (Ma e.a., NEJM 2022) ging 1.000 mg extra natrium per dag samen met 18% meer hart- en vaatrisico en 1.000 mg extra kalium met 18% minder. Het kwart met de hoogste natriumuitscheiding had 60% meer risico dan het kwart met de laagste. Het J-vormige verband uit oudere studies, waarbij ook weinig natrium met meer risico samenhing, schrijven de auteurs toe aan hoe natrium daar werd geschat. Een Cochrane-review (Adler e.a., 2014) concludeerde dat de trials te weinig power hadden om een klinisch belangrijk effect op sterfte en hart- en vaatziekten te bevestigen. Advies om zout te beperken verlaagde de systolische bloeddruk gemiddeld met 1,2 mmHg bij mensen met normale bloeddruk en 4,1 mmHg bij mensen met hoge bloeddruk.

3. 3

   Zoutvervanger met kalium: de sterkste trial

   De SSaSS-trial (Neal e.a., NEJM 2021) wees per dorp 20.995 volwassenen met een eerdere beroerte of een slecht gecontroleerde hoge bloeddruk (60 jaar of ouder) toe aan een zoutvervanger met minder natrium en extra kalium of aan gewoon zout. Na gemiddeld 4,7 jaar was er 14% minder beroerte (RR 0,86), 13% minder zware hart- en vaatgebeurtenissen (RR 0,87) en 12% minder sterfte (RR 0,88). Het was een open-label trial in landelijk China. De belangrijkste veiligheidsuitkomst was hyperkaliëmie, te veel kalium in het bloed. Heb je nierziekte of gebruik je bepaalde medicatie, bespreek zo’n zoutvervanger dan eerst met je arts.

4. 4

   Sporters: zweten kost natrium, maar extra zout is zelden nodig

   Een systematische review van 2018 vond minimaal bewijs dat natrium innemen tijdens inspanning de uithoudingsprestatie verbetert: slechts 1 van de 5 studies zag een voordeel. Een review uit 2022 noemt het aanvullen van natrium aangewezen bij inspanning van meer dan 2 uur, in de hitte of bij zeer hoge natriumverliezen in zweet (meer dan 3 tot 4 g). De link tussen natrium en spierkrampen blijft onzeker. Daarbuiten geven de reviews geen reden om extra natrium te nemen.

5. 5

   Hoeveel, en waar komt het vandaan?

   De WHO-richtlijn is minder dan 2.000 mg natrium per dag, ongeveer 5 g zout. In de cohorten van de NEJM-analyse lag de mediane inname op 3.270 mg natrium, ongeveer 8 g zout. De Harvard-onderzoekers noemen minder zout toevoegen, minder bewerkte producten uit de winkel en minder uit eten gaan als manieren om natrium te verlagen, en fruit, bladgroenten, aardappelen, bonen, zuivel en vis om kalium te verhogen.

Bijgewerkt in oktober 2026